اسلام ناب

خوش‌اخلاقی، عنصری کلیدی در دین‌داری و عاملی مهم در موفقیت انسان است. شاید مهم‌ترین ویژگی رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) اخلاق برتر اوست که در قرآن نیز بدان اشاره شده است: «وَإِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِیمٍ [قلم/4] به راستی که تو دارای اخلاق عظیم هستی».
قرآن کریم با تمجید از اخلاق کریمانه رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) تأکید می‌کند که اگر ایشان تندخو بود، مردم از اطرافش پراکنده می‌شدند: «فَبِمَا رَحْمَةٍ مِّنَ اللّهِ لِنتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنفَضُّواْ مِنْ حَوْلِكَ [آل‌عمران/159] پس به [بركت] رحمت الهى با آنان نرم‌خو [و پرمهر] شدى و اگر تندخو و سخت‌دل بودى قطعا از پیرامون تو پراكنده مى‏‌شدند». خوش‌اخلاقی، در سیره اجتماعی پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) از جایگاه والایی برخوردار است؛ به‌گونه‌ای که رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) هدف رسالت خود را کامل کردن فضائل اخلاقى دانسته است[1] تا آن‌جا که فرمود: «اسلام همان اخلاق نیک است».[2]

اخلاق نیکو را می‌توان کلید کسب دیگر فضایل و کمالات دانست؛ هر کس از این موهبت الهی برخوردار باشد، به‌ راحتی می‌تواند پله‌های ترقی و پیشرفت مادی و معنوی را طی کند. شاید به همین دلیل است که پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) فرمود: «بنده خدا با اخلاق نیک خود، به بزرگ‌ترین درجات آخرت و منزل‌گاه‌ها و مراتب شریف می‌رسد...».[3] اخلاق نیکو در نزد حضرت چنان جایگاه عظیمی دارد که ایشان مومن‌ترین افراد را خوش‌اخلاق‌ترین آن‌ها معرفی می‌کیند: «أکمل المؤمنین ایماناً أحسنهم خلقاً».[4] هم‌چنین نزدیک‌ترین افراد به خود در دنیا و آخرت را خوش‌اخلاق‌ترین آن‌ها معرفی می‌کند.[5]

رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) خوش‌اخلاقی را موجب جلب خیر دنیا و آخرت[6] و مانع از آتش جهنم [7] دانسته و فرموده است: «سه چیز است که اگر در کسی نباشد، نه از من است و نه بنده خدای(عزوجل) بردباری‌ای که با آن جهالت نادانان را رد کند؛ اخلاق نیکی که با آن در میان مردم زندگی کند و ورعی که وی را از گناهان الهی باز دارد». [8] هم‌چنین فرموده‌اند: «نخستین چیزی که روز قیامت، در ترازوی اعمال بنده خدا گذاشته می‌شود، اخلاق نیک اوست»[9].

پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بر خوش‌رویی با مردم و دست‌دادن با آن‌ها تأکید می‌کرد و آن‌را اخلاق مؤمنان، صدیقان، شهدا و صالحان می‌دانست.[10] روزی مردی مقابل رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) ایستاد و از ایشان پرسید: «ای پیامبر خدا، دین چیست؟» فرمود: «خوش‌اخلاقی». مرد دوباره از سمت چپ ایشان آمد و همان پرسش را مطرح کرد و حضرت نیز دوباره فرمود: «خوش‌اخلاقی». این بار مرد از پشت سر ایشان آمد و همان سؤال را پرسید. رسول خدا صلی الله علیه وآله به او نگاه کرد و فرمود: «آیا دین را نمی‌فهمی؟ دین آن است که خشمگین نشوی».[11]

رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در پاسخ به این پرسش که نیکی چیست نیز فرمود: «نیکی همان خوش‌اخلاقی است...».[12] امام علی(علیه‌السلام) در بیان ویژگی‌های رسول خدا(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرماید: «ایشان زبان خود را از سخنان غیرلازم نگاه می‌داشت، همواره با مردم مأنوس بود و کاری نمی‌کرد که از اطرافش پراکنده شوند و از او گریزان باشند؛ بزرگ هر قوم و گروهی را احترام می‌کرد و وی را به حکم‌رانی قوم خود می‌گماشت... احوال یاران خود و نیز از کارهای مردم جویا می‌شد و کارهای نیک را تحسین و تقویت، و کارهای زشت را تقبیح و تحقیر می‌کرد....[13]

 

----------------------------------------
پی‌نوشت‌ها:
[1] کنز العمال، ح 5217. (انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق).
[2] کنز العمال، ح 5215. (الاسلام حسن الخلق).
[3] المحجة البیضاء، ج 5، ص 93؛ میزان الحکمة، ج3، ص139.
[4] بحار الانوار، ج68، ص389.
[5] همان، ص385
[6] کنز العمال، ح5190.
[7] همان، ص387.
[8] همان
[9] همان
[10] قال النبی صلی الله علیه وآله: من اخلاق المؤمنین والصدیقین والشهداء والصالحین البشاشة اذا بروا والمصافحة والترحیب اذا التقوا، ابو عبد الرحمن سلمی، «آداب الصحبة وحسن العشرة» در: مجموعه آثار ابو عبدالرحمن سلمی، گردآوری نصراللَّه پور جوادی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، چاپ اول: 1372، ج 2، ص96.
[11] بحار الانوار، ج68، ص393.
[12] سنن الدارمی، عبداللَّه بن بهرام الدارمی، دمشق: مکتبة الاعتدال، ج2، ص322. 

[13] سنن النبی، ص50.
                                               برای مطالعه همه مطالب بنده در سایت اینجا كلیك كنید





طبقه بندی: راهنما شناسی، 
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
به اشتراک گذاری:

نوشته شده در تاریخ : دوشنبه بیستم بهمنماه سال 1393 توسط : احمد صادقی